Rwy’n falch iawn o bledio achos y Gymraeg lle bynnag y caiff hi ei siarad. Oherwydd datganoli, mae pobl yng Nghymru’n gweld eu corff deddfwriaethol eu hunain yn trin a thrafod materion allweddol y dydd yn Gymraeg yn ogystal â Saesneg. Dyna rywbeth y mae cenedlaethau o Gymry wedi breuddwydio amdano, ac mae’n cenhedlaeth ni wedi bod yn ddigon ffodus i weld troi’r freuddwyd honno’n ffaith. Gan ein bod ni’n unigryw ym Mhrydain am ein bod ni’n genedl wirioneddol ddwyieithog, dylen ni wneud popeth posib i feithrin a hyrwyddo dwyieithrwydd fel nodwedd normal, fyw a bywiog ar y Gymru fodern.

Yn union fel y llwyddodd Llafur i wireddu breuddwyd datganoli, Llafur Cymru sydd wedi gwneud mwy’r un blaid arall drwy gydol ein hanes diweddar i warchod yr iaith a datblygu’r iaith. O Jim Griffiths yn y gorllewin a Cledwyn Hughes a Goronwy Roberts yn y gogledd, rydyn ni bob amser wedi bod yn blaid sydd wedi ymrwymo i sicrhau dyfodol yr iaith. Mae Llafur wedi dal i arddel y nod hwnnw ac i sicrhau llewyrch, gwasanaethau cyhoeddus o safon a dyfodol go-iawn i Gymru gyfan, gan gynnwys yr ardaloedd lle mae trwch y boblogaeth yn siarad Cymraeg. Barn Llafur erioed yw bod ffyniant yr economi a ffyniant yr iaith yn mynd law yn llaw.

Canlyniadau siomedig iawn gafodd Llafur i’r gorllewin o afon Llwchwr ac afon Clwyd yn yr etholiadau diwethaf i’r Cynulliad. Teimlai pobl nad oedden ni wedi gwrando digon ar eu pryderon. Dyna rywbeth yr hoffwn i’n fawr ei gywiro. Dyna pam rwy’ ar fin cychwyn ar Daith Iaith Llafur Cymru a thanlinellu pa mor bwysig yw hi i fuddsoddi yn hanner gorllewinol Cymru a sicrhau y bydd yno gymunedau cryf a wnaiff oroesi a ffynnu yn y dyfodol. Bydd hynny yn ei dro yn gam pwysig wrth sicrhau dyfodol llewyrchus i’r iaith Gymraeg.

Dros y dyddiau nesaf, bydda i’n cwrdd â channoedd o bobl yn ein cymunedau Cymraeg. Bydda i’n ymweld â phrosiectau cymunedol, busnesau a gwasanaethau cyhoeddus llwyddiannus - fel ysgolion yn hanner gorllewinol Cymru - sydd i gyd yn elwa o fuddsoddiad Llafur a lle mae’r Gymraeg yn dal yn gryf. Bydda i’n ymuno â gwleidyddion Llafur sy’n bleidiol i’r iaith yn eu cymunedau. Bydda i’n gwrando ar bryderon pobl a’u gobeithion am eu teuluoedd a’u cymunedau. Ac fe â’ i’n ôl â’r hyn y bydda i wedi’i glywed a bwrw ati gyda ’nghydweithwyr i sicrhau gwell iechyd, gwell addysg, rhagor o gyfoeth, a chymunedau cryfach.

Llafur ddechreuodd yr ysgolion Cymraeg cyntaf, a Llafur sydd wedi cryfhau lle ein hysgolion Cymraeg yng nghalon cymunedau ledled Cymru, a hynny mewn ardaloedd lle nad yw’r iaith erioed wedi bod yn gryf lawn cymaint ag yn yr ardaloedd lle’r oedd yr iaith yn arfer bod yn gryf ond lle y mae hi heddiw dan bwysau. Rydyn ni wedi cynyddu £28m ar ein gwariant ar y Gymraeg dros y tair blynedd diwethaf ac wedi sicrhau bod mwy a mwy o bobl yn cael cyfle i ddysgu’r iaith. Heddiw, mae’r rhieni sy’n hala’u plant i ysgolion Cymraeg mewn gwell sefyllfa nag erioed i wella’u sgiliau iaith ochr yn ochr â nhw.

Dim ond hyn a hyn y gall ac y dylai unrhyw lywodraeth ddymuno’i wneud i ddylanwadu ar ymddygiad preifat dinasyddion ei chenedl. Gall llywodraeth arwain a hybu defnyddio’r Gymraeg fel iaith naturiol bob-dydd ochr yn ochr â’r Saesneg. Dyna pam y mae hi’n orfodol i bob corff cyhoeddus ddefnyddio ein dwy iaith genedlaethol a pham rydyn ni’n penodi Dyfarnydd i gynghori’r llywodraeth yn annibynnol ynglŷn â’r ffordd fwyaf effeithiol o sicrhau twf yr iaith dros y blynyddoedd sydd i ddod.

Dyw’r Gymraeg ddim yn edwino erbyn hyn am nad yw Cymru’n edwino. Rydyn ni wedi teithio’n bell dros y 10 mlynedd diwethaf wrth sefydlu Cymru’n genedl gref a hyderus nad yw hi bellach yn beio pobl eraill am ein problemau ac yn methu â phenderfynu droson ni’n hunain sut yr hoffen ni adeiladu’n dyfodol.

I am a proud champion of the Welsh language wherever it is spoken. Devolution has meant that people in Wales see their own legislative body debating key issues of the day in Welsh as well as English. Generations of welsh men and women dreamt of such a thing. Our generation has experienced the good fortune of seeing that dream turn into reality. We are unique in the UK as a truly bilingual nation. We should do all we can to nurture and promote the normality of bilingualism as a living, vital characteristic of modern Wales.

Throughout recent history it is Welsh Labour that has done more than any other party to protect and grow the language, as it has been labour that has delivered the dream of devolution. From Jim Griffiths in the west, Cledwyn Hughes and Goronwy Roberts in the north, we have always been a party committed to the future of the language. In recent years, Labour has continued to take on that mantle and deliver prosperity, quality public services and a real future for the whole of Wales, including the mainly Welsh speaking areas. It has always been Labour’s view that economic prosperity and language prosperity go hand in hand.

The last Assembly election produced a very disappointing set of results for Labour west of the Loughor and west of the Clwyd. People felt that we had not listened enough to their concerns. That is something I want to put right. That is why I am about to embark on Welsh Labour’s Taith Iaith, promoting the importance of investing in the Western half of Wales to secure strong communities that will survive and thrive into the future. That in turn will be of importance to a thriving future for the Welsh language.

Over the coming days I will meet hundreds of people in our Welsh speaking communities. I will visit successful community projects, businesses and public services, such as schools in  the western half of Wales that are all benefiting from Labour investment, and where the Welsh language remains strong.  I will be teaming up with Welsh Labour politicians who are champions of the language in their communities. I will listen to people’s concerns, their hopes for their families and communities. And I will take back what I hear and work with my colleagues to deliver better health, better education, greater wealth and stronger communities.

It was Labour that started the first Welsh medium schools and it is Labour that has cemented the position of our Welsh-medium schools in the heart of communities across Wales, in areas where the language has never been strong, just as much as in those areas where the language used to be strong but is now under pressure. We have increased spending on the Welsh language by £28m over the past three years, ensuring that more and more people have the opportunity to learn the language. Parents who send their children to Welsh schools are now better equipped than ever to improve their language skills alongside them.

There is a limit to how much any government can and should want to influence the private behaviour of any citizens of its nation.  Government can lead and can encourage the use of Welsh as an everyday, natural language side by side with English. That is why it is compulsory for all public bodies to use both of our national languages and why we are appointing a Dyfarnydd as an independent adviser to government on the most effective means of growing the language in the years to come.

The Welsh language is no longer in decline because Wales is no longer in decline. We have travelled a long way over the past 10 years in establishing Wales as a strong and self-confident nation, no longer blaming other for our problems and no longer unable to make our own decisions to build our own future.